Kiedy jest dzień przyjaźni? Sprawdź datę święta

Drugie, już bardzo konkretne historycznie wydarzenie, to Dzień Przyjaźni Polsko‑Węgierskiej. Ustanowiono go z datą 23 marca, a uchwały w tej sprawie przyjęły parlamenty obu krajów w 2007 roku. W kolejnych latach święto to stało się stałym elementem kalendarza dyplomatycznego – co roku inne miasto w Polsce lub na Węgrzech gości główne obchody z udziałem prezydentów, delegacji oraz środowisk kulturalnych.

Jak odróżnić Dzień Przyjaciela od Dnia Przyjaźni?

Te dwie daty łatwo pomylić, bo obie dotyczą relacji i pojawiają się w polskich kalendarzach. Dzień Przyjaciela – 9 czerwca – koncentruje się na konkretnych osobach w twoim życiu: tych kilku ludziach, którzy są obok na co dzień. Międzynarodowy Dzień Przyjaźni – 30 lipca – ma znacznie szerszy wymiar, dotyczy także przyjaźni między narodami, kulturami i społecznościami. Można więc powiedzieć, że czerwiec sprzyja docenieniu „moich ludzi”, a końcówka lipca przypomina o wartości porozumienia ponad granicami.

Na tym tle 23 marca – Dzień Przyjaźni Polsko‑Węgierskiej – jest czymś w rodzaju mostu między oboma poziomami. Z jednej strony opiera się na bardzo konkretnych, historycznych doświadczeniach solidarności obu narodów, z drugiej pokazuje, jak idee Międzynarodowego Dnia Przyjaźni można realizować w praktyce relacji między państwami.

Skąd wziął się Międzynarodowy Dzień Przyjaźni?

Historia dzisiejszego lipcowego święta zaczęła się w Ameryce Łacińskiej. W roku 1958 paragwajski lekarz Ramón Artemio Bracho założył fundację Cruzada Mundial de la Amistad. Ten ruch – rozwijany początkowo lokalnie – traktował przyjaźń jako narzędzie budowania pokoju, zaufania i współpracy ponad podziałami politycznymi i kulturowymi. Pierwsze obchody święta przyjaźni odbyły się jeszcze w tym samym roku, 20 lipca.

Z biegiem czasu idea wyszła poza Paragwaj i kolejne kraje regionu, a święto zaczęło się pojawiać w różnych terminach i nazwach. W tle istniał też wątek komercyjny – firmy z USA, które w latach 30. XX wieku promowały dzień przyjaźni, licząc na wzrost sprzedaży kartek okolicznościowych. Ten wątek nie przetrwał, ale sama koncepcja symbolicznego dnia przypominającego o relacjach stopniowo się umacniała.

Rola ONZ w ustanowieniu święta

Przełom nastąpił w 2011 roku, kiedy Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję A/RES/65/275. Tym dokumentem formalnie ustanowiono Międzynarodowy Dzień Przyjaźni z datą 30 lipca. W uzasadnieniu podkreślono, że przyjaźń między jednostkami, narodami i kulturami może wspierać działania na rzecz pokoju, rozwiązywania konfliktów i budowania zaufania tam, gdzie napięcia są szczególnie widoczne.

W 2015 roku ówczesny sekretarz generalny Ban Ki‑moon zachęcał, by ten dzień traktować jako okazję do umacniania więzi międzyludzkich i wrażliwości na potrzeby innych. Taka perspektywa dobrze łączy się z oddolnymi inicjatywami – od działań fundacji z Ameryki Łacińskiej po lokalne projekty kulturalne w Europie Środkowej.

Międzynarodowy Dzień Przyjaźni w kalendarzu ONZ to efekt kilkudziesięciu lat działań ruchu Cruzada Mundial de la Amistad i środowisk, które traktowały przyjaźń jako narzędzie budowania pokoju.

Jak obchodzi się Międzynarodowy Dzień Przyjaźni i Dzień Przyjaciela?

W skali świata nie ma jednej „instrukcji” świętowania – sposób spędzenia 30 lipca zależy od kraju i lokalnych tradycji. W niektórych państwach Ameryki Łacińskiej organizuje się koncerty, spotkania sąsiedzkie, wydarzenia edukacyjne. W Indiach popularne są kolorowe bransoletki przyjaźni wręczane w szkołach i na uczelniach. W Argentynie czy Brazylii 20 lipca – lokalna odmiana dnia przyjaciela – oznacza pełne restauracje, spotkania w barach, kolacje w domach.

W Polsce Dzień Przyjaciela 9 czerwca zyskuje znaczenie głównie wśród młodzieży i młodych dorosłych. Coraz częściej ten dzień staje się pretekstem do wysłania wiadomości po długiej przerwie, umówienia się na spacer czy wysłania drobnego upominku. Natomiast 30 lipca – także dzięki obecności w kalendarzach internetowych – służy jako przypomnienie, że relacje ważne są nie tylko prywatnie, ale i w wymiarze społecznym czy zawodowym.

Jak wykorzystać datę jako pretekst do kontaktu?

Dla wielu osób najtrudniejsze jest pierwsze odezwanie się po miesiącach przerwy. Milczenie narasta, w głowie pojawia się obawa, że wiadomość po długim czasie będzie „dziwna”. Data w kalendarzu neutralizuje ten opór. Zdanie „Piszę z okazji Dnia Przyjaciela” albo „Pomyślałem o tobie w Międzynarodowy Dzień Przyjaźni” tłumaczy moment kontaktu bez zbędnych wyjaśnień.

Psychologiczne badania nad relacjami pokazują, że nawet krótkie, pojedyncze sygnały – wiadomość, telefon, zdjęcie z dopiskiem – potrafią odnowić więź, jeśli w przeszłości była ona bliska. Dobrze więc potraktować te daty nie jako obowiązek, ale jako wygodny pretekst, dzięki któremu łatwiej zrobić pierwszy krok.

Jakie gesty sprawdzają się w te dni?

Łatwo dobrać formę świętowania do charakteru relacji i ilości czasu, który masz w danym tygodniu. Sprawdzają się gesty o różnej „wadze” – od symbolicznych po bardzo angażujące:

• krótka wiadomość z konkretnym wspomnieniem lub podziękowaniem,
• telefon i spokojna rozmowa, choćby w drodze z pracy,
• wspólny spacer, kawa, domowe gotowanie zamiast dużych atrakcji,
• list pisany ręcznie do kogoś, kto mieszka daleko,
• spotkanie online, jeśli dzieli was wiele kilometrów,
• małe przyjęcie w domu z kilkoma osobami z „wewnętrznego kręgu” znajomych.

Czy przyjaźń rzeczywiście wpływa na zdrowie?

Święta kalendarzowe są tylko symbolem, ale za ideą przyjaźni stoją twarde dane. Długoterminowe badanie Harvard Study of Adult Development, prowadzone od 1938 roku, pokazuje, że zadowolenie z relacji w wieku 50 lat lepiej przewiduje stan zdrowia w wieku 80 lat niż poziom cholesterolu. To nie metafora, lecz wniosek oparty na monitorowaniu kilkunastu pokoleń uczestników.

Metaanalizy psycholog Julianne Holt‑Lunstad, obejmujące kilkaset tysięcy osób, wskazują, że brak bliskich przyjaciół może podwajać ryzyko przedwczesnej śmierci – bardziej niż wypalanie paczki papierosów dziennie. Osamotnienie wiąże się też ze wzrostem ryzyka zawału i udaru. Powód jest biologiczny: kontakt z osobą bliską obniża poziom hormonów stresu i sprzyja wydzielaniu oksytocyny, która działa ochronnie na układ krążenia i odporność.

Ile przyjaźni jesteśmy w stanie utrzymać?

Antropolog Robin Dunbar zaproponował obraz kręgów społecznych – od kilku najbliższych osób po szeroką grupę znajomych. Jego analizy sugerują, że naprawdę bliskich przyjaciół, wymagających regularnego kontaktu, mamy zwykle około pięciu. Kolejny krąg to mniej intensywne, ale nadal ważne relacje, sięgające kilkunastu osób.

Z tym dobrze łączy się różnica między 9 czerwca a 30 lipca. Dzień Przyjaciela przypomina o tym, by zadbać właśnie o te kilka osób z wewnętrznego kręgu. Międzynarodowy Dzień Przyjaźni może stać się z kolei pretekstem, by zastanowić się nad tym, jak wygląda sieć naszych słabszych więzi – z sąsiadami, kolegami z pracy, ludźmi spotykanymi na co dzień.

Badania pokazują, że relacje – zarówno bardzo bliskie, jak i luźniejsze – mają wpływ nie tylko na samopoczucie, ale też na długość życia i zdrowie w późnych latach.

Jaką rolę odgrywa Dzień Przyjaźni Polsko‑Węgierskiej?

Dzień Przyjaźni Polsko‑Węgierskiej, obchodzony 23 marca, pokazuje, jak idea przyjaźni przenosi się z poziomu osobistego na relacje między narodami. Uchwały w tej sprawie przyjęły w 2007 roku parlamenty obu państw, a rolę w popularyzacji obchodów odegrali m.in. dyplomaci, tacy jak Jerzy Snopek, który jako ambasador RP na Węgrzech aktywnie wspierał inicjatywy upamiętniające wspólne doświadczenia historyczne.

Od tego czasu uroczystości co roku odbywają się naprzemiennie w Polsce i na Węgrzech, często w miastach związanych z ważnymi epizodami wspólnej historii. W programie pojawiają się koncerty, wystawy, debaty, składanie kwiatów pod pomnikami wspólnych bohaterów. Symbolicznym przykładem takiego projektu jest Batory Express – objazdowa galeria funkcjonująca w 2011 roku, która łączyła polskie i węgierskie miasta wokół opowieści o wspomnieniach i przyszłości przyjaźni dwóch narodów.

To święto dobrze wpisuje się w ideę, którą promuje Międzynarodowy Dzień Przyjaźni. Pokazuje, że przyjaźń nie jest jedynie prywatną sprawą dwóch osób, ale może przenikać do kultury, polityki, życia społecznego, a nawet oficjalnej dyplomacji. I że konkretna data – 23 marca – sprzyja temu, by znów wrócić do rozmowy o wspólnej historii i wspólnych planach.